Proton VPN: wat het doet en wanneer je er iets aan hebt

Proton VPN is een VPN-dienst van het Zwitserse bedrijf Proton AG, dat ook achter de versleutelde e-maildienst Proton Mail zit. De dienst richt zich op privacy als kernwaarde, niet als marketingslogan. Dat vertaalt zich in een open-source codebase die extern is geauditeerd, een no-logs-beleid dat juridisch is afgedwongen in Zwitserse rechtbanken, en geen advertentiemodel dat gebruikersdata verzilvert.

Wat Proton VPN onderscheidt van veel andere VPN-aanbieders, is de transparantie over hoe de infrastructuur werkt. De apps zijn volledig open source en vrij te inspecteren. Dat is in de VPN-markt nog altijd uitzonderlijk.

Wat Proton VPN precies doet

Een VPN, ofwel Virtual Private Network, stuurt je internetverkeer via een versleutelde tunnel naar een server in een land naar keuze. Websites en diensten zien het IP-adres van die server in plaats van jouw eigen adres. Je internetprovider ziet wel dat je een VPN gebruikt, maar niet welke sites je bezoekt.

Proton VPN voegt daar een aantal eigen functies aan toe:

  • NetShield: een ingebouwde adblocker en malwarescanner die op DNS-niveau werkt, zonder extra software
  • Secure Core: verkeer loopt via meerdere servers in privacy-vriendelijke landen voordat het de eindbestemming bereikt, wat extra bescherming geeft bij gerichte aanvallen
  • Kill switch: als de VPN-verbinding wegvalt, wordt je internetverbinding direct geblokkeerd zodat er geen onversleuteld verkeer doorlekt
  • Split tunneling: je kiest welke apps via de VPN lopen en welke je gewone verbinding gebruiken, handig als je tegelijk lokaal en via VPN wilt werken

Deze functies zitten standaard in de betaalde versie. De gratis versie biedt geen Secure Core en geen NetShield, maar heeft wel de kill switch en is als enige gratis VPN zonder datalimiet.

Gratis versus betaald: de concrete verschillen

De gratis versie van Proton VPN is functioneel genoeg voor basisgebruik, maar kent duidelijke beperkingen. Je kiest uit servers in drie landen, verbindt één apparaat tegelijk en hebt geen toegang tot de snelste servers. Voor incidenteel gebruik op een onveilig netwerk is dat voldoende.

Het betaalde abonnement, Proton VPN Plus, kost bij jaarafrekening ongeveer € 4 per maand. Daarvoor krijg je:

  • Toegang tot servers in meer dan 60 landen
  • Tot 10 apparaten tegelijk
  • Hogere verbindingssnelheden via dedicated Plus-servers
  • NetShield, Secure Core en P2P-ondersteuning
  • Toegang tot streamingdiensten zoals Netflix vanuit andere landen

Wie ook gebruik wil maken van Proton Mail, Proton Drive en Proton Calendar kan kiezen voor een bundel. Die Proton Unlimited-bundel kost rond de € 10 per maand bij jaarafrekening en omvat alle Proton-diensten.

Proton VPN voor zakelijk gebruik

Proton VPN for Business biedt centrale gebruikersbeheer en aparte accounts per medewerker, wat privégebruik en zakelijk verkeer duidelijk scheidt. Dat is relevant zodra meerdere mensen vanuit verschillende locaties op hetzelfde netwerk of dezelfde systemen werken.

De zakelijke versie heeft een beheerderspaneel waarmee je gebruikers aanmaakt, toegang beheert en VPN-verbindingen monitort. Kosten beginnen bij ongeveer € 7 per gebruiker per maand bij een jaarabonnement. Dat is hoger dan de consumentenversie, maar de scheiding tussen persoonlijk en zakelijk gebruik is voor veel situaties een harde eis.

Bij Ondernemersvizier zien we dat zakelijk VPN-gebruik het meest relevant is in drie situaties: werken op openbare wifi, toegang tot buitenlandse diensten of platforms, en het beveiligen van verbindingen van medewerkers die op afstand werken. In al die gevallen geldt dat een gedeeld consumentenaccount minder geschikt is dan een zakelijke licentie met individuele accounts.

Installatie en instelling in de praktijk

Proton VPN werkt op Windows, macOS, Linux, Android en iOS. De installatie is recht toe recht aan: account aanmaken, app downloaden, inloggen en verbinding maken. Voor de meeste gebruikers is er geen technische kennis nodig.

Een paar instellingen verdienen aandacht na installatie:

  1. Zet de kill switch aan in de instellingen. Zonder kill switch lekt je verkeer door als de VPN wegvalt, wat precies het scenario is dat je wilt voorkomen.
  2. Activeer NetShield op de stand “Malware en advertenties blokkeren” als je de betaalde versie hebt. Dit werkt ook in browsers die zelf geen adblocker hebben.
  3. Kies bij twijfel voor het VPN-protocol “Stealth” als een netwerk VPN-gebruik blokkeert, zoals soms op bedrijfsnetwerken of in bepaalde landen. Dit protocol maskeert VPN-verkeer als gewoon HTTPS-verkeer.

Voor gevorderde gebruikers biedt Proton VPN ook configuratiebestanden voor WireGuard en OpenVPN, zodat je de verbinding handmatig instelt op een router of een apparaat zonder eigen Proton-app.

Snelheid en betrouwbaarheid

VPN-gebruik kost altijd iets aan snelheid omdat verkeer via een extra server loopt. Bij Proton VPN Plus valt dat in de praktijk mee op servers dichtbij, zoals Amsterdam of Frankfurt. Het verschil met een directe verbinding ligt bij een goede internetverbinding doorgaans onder de 10 à 15%. Op servers aan de andere kant van de wereld kan dat oplopen tot 40 à 50%.

Proton VPN ondersteunt WireGuard, het modernste en snelste VPN-protocol op dit moment. Dat protocol is standaard ingesteld in de apps. Wie een oudere verbinding heeft of merkt dat de snelheid tegenvalt, kan in de instellingen handmatig wisselen naar OpenVPN UDP, wat op sommige netwerken stabieler is.

Ondernemersvizier raadt aan om bij twijfel over snelheid altijd een test te doen op een server in een naburig land voor je overstapt naar een server ver weg. In de meeste gevallen is een server in Nederland of België meer dan voldoende voor dagelijks gebruik.

Privacy en juridische positie

Proton AG valt onder Zwitsers recht, niet onder EU- of Amerikaanse jurisdictie. Zwitserland heeft geen bewaarplicht voor verkeersgegevens voor VPN-aanbieders en is geen lid van de Five Eyes of Fourteen Eyes inlichtingenallianties. In de praktijk betekent dit dat er bij een rechtshulpverzoek van een buitenlands land een Zwitserse rechter aan te pas moet komen voordat Proton gegevens hoeft te verstrekken.

Proton houdt geen verbindingslogboeken bij. Dat is al getest in 2021, toen Zwitserse autoriteiten een verzoek indienden in verband met een strafzaak. Proton kon geen VPN-gebruiksdata leveren omdat die simpelweg niet opgeslagen was. Wel kon het bedrijf een geregistreerd e-mailadres verstrekken, wat aantoont dat anonimiteit bij registratie relevant blijft als dat voor jou een vereiste is.

Foto van Lisa de Bruin
Lisa de Bruin

Lisa de Bruin richt zich op werk en software. Ze verdiept zich in de tools en werkwijzen die het dagelijks werk makkelijker maken, van planning en samenwerking tot automatisering. Daarbij kijkt ze kritisch naar wat een oplossing echt oplevert, voorbij de beloftes van de makers.