Wanneer inflatiecorrectie verplicht is en wat dat voor je betekent

Inflatiecorrectie is in veel situaties verplicht, maar de precieze regels verschillen sterk per context. Of het nu gaat om huurprijzen, salarissen of overheidsuitkeringen, in elk geval gelden andere wettelijke kaders en contractuele verplichtingen. Wie niet weet wanneer correctie verplicht is, loopt het risico te weinig te ontvangen of juist een verplichting te missen.

Wat inflatiecorrectie inhoudt

Inflatiecorrectie, ook wel indexering genoemd, is een aanpassing van een bedrag om de geldontwaarding te compenseren. De meest gebruikte maatstaf in Nederland is de consumentenprijsindex (CPI), die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maandelijks publiceert. Een indexeringspercentage van 3% betekent dat een bedrag van € 1.000 wordt verhoogd naar € 1.030.

Indexering is niet hetzelfde als een loonsverhoging of een commerciële prijsverhoging. Het doel is uitsluitend om de koopkracht of opbrengst op peil te houden, niet om te groeien. Dat onderscheid is juridisch relevant, zeker bij geschillen over contractuele verhogingen.

Inflatiecorrectie in huurcontracten

Bij de meeste huurcontracten is inflatiecorrectie contractueel vastgelegd en daarmee verplicht voor beide partijen. De verhuurder mag de huur eenmaal per jaar indexeren, op de in het contract genoemde datum. Zonder indexeringsclausule bestaat er geen automatisch recht op huurverhoging.

Voor sociale huurwoningen gelden wettelijke maxima. De maximale huurverhoging wordt jaarlijks door de minister vastgesteld en is gekoppeld aan de loonontwikkeling of inflatie, afhankelijk van het inkomen van de huurder. In 2024 lag dat maximum voor de meeste sociale huurders op 5,8%. Bij vrije sector huurwoningen geldt sinds 2023 ook een wettelijk maximum van 5,5% per jaar, wat een tijdelijke maatregel is die in 2024 verlengd werd.

Wie als verhuurder vergeet te indexeren, verliest in de meeste gevallen het recht op terugvordering. Gemiste indexeringen zijn juridisch zelden cumuleerbaar. Stel de jaarlijkse verhoging dus nooit uit.

Verplichte indexering in zakelijke contracten

In zakelijke huur- en dienstverleningscontracten staat indexering vrijwel altijd in de kleine lettertjes, maar verplicht is zij alleen als de clausule ook daadwerkelijk in het contract is opgenomen. Bij Ondernemersvizier zien we regelmatig dat partijen ervan uitgaan dat indexering automatisch geldt, terwijl het contract daar niets over zegt.

Controleer bij elk contract op de volgende punten:

  • Is er een indexeringsclausule opgenomen?
  • Welke index wordt gehanteerd (CPI, all-in, of een sectorspecifieke index)?
  • Op welke datum mag de verhoging ingaan?
  • Is er een maximum of minimum afgesproken?

Bedrijfsruimtehuurcontracten die zijn gebaseerd op het standaardmodel van de Raad voor Onroerende Zaken (ROZ) bevatten standaard een indexeringsclausule gekoppeld aan de CPI. Die clausule is bindend zodra beide partijen het contract hebben ondertekend.

Salarissen en cao’s

Een wettelijke verplichting tot inflatiecorrectie op salarissen bestaat in Nederland niet. Werkgevers zijn niet verplicht lonen te indexeren, tenzij een cao dat voorschrijft. In veel cao’s is een zogenoemde prijscompensatie afgesproken, die automatisch wordt toegepast als de inflatie boven een bepaalde drempel uitkomt.

Valt een werknemer onder een cao met prijscompensatie, dan is de werkgever gehouden die toe te passen op de afgesproken datum. Buiten een cao-verplichting is indexering van lonen een zaak van onderhandeling. Een werknemer kan hierom vragen, maar de werkgever is vrij dit te weigeren.

Overheidsuitkeringen en belastingen

De overheid past inflatiecorrectie op meerdere fronten automatisch toe. Uitkeringen zoals de AOW, WW en bijstand worden jaarlijks aangepast via de wettelijke indexeringsmechanismen. Hetzelfde geldt voor toeslagen en de belastingschijven in de inkomstenbelasting, die elk jaar worden aangepast om de zogenoemde koude progressie te beperken.

Voor deze aanpassingen hoeft niemand een verzoek in te dienen. Ze worden van overheidswege doorgevoerd en gelden automatisch. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het UWV communiceren de nieuwe bedragen telkens per 1 januari en per 1 juli.

Wat te doen als inflatiecorrectie uitblijft

Als een verplichte inflatiecorrectie niet wordt toegepast, zijn er drie stappen die je kunt zetten.

  1. Controleer het contract of de toepasselijke regelgeving om te bevestigen dat de verplichting inderdaad bestaat en per welke datum zij had moeten ingaan.
  2. Stuur een schriftelijke aanmaning naar de wederpartij, met vermelding van de contractuele grondslag, het toe te passen percentage en de ingangsdatum.
  3. Schakel juridische hulp in als de wederpartij niet reageert of weigert. Bij huurgeschillen is de Huurcommissie een laagdrempelige optie. Bij zakelijke contracten is mediation of een civiele procedure het gebruikelijke pad.

Bewaar alle correspondentie zorgvuldig. Bij een geschil is schriftelijk bewijs van de aanmaning en het uitblijven van een reactie cruciaal voor je positie.

Indexeringsclausules zelf opstellen

Wie zelf contracten opstelt, doet er goed aan de indexeringsclausule zo concreet mogelijk te formuleren. Verwijs altijd naar een officiële, objectief controleerbare index zoals de CPI alle huishoudens (afgeleid) van het CBS. Vermeld de peildatum, de eerste toepassingsdatum en eventuele boven- of ondergrenzen.

Bij Ondernemersvizier adviseren we ook een bepaling op te nemen over wat er gebeurt als de gekozen index niet meer wordt gepubliceerd. Een vervangingsclausule voorkomt discussie als het CBS de berekeningswijze aanpast of een index stopzet. Een notaris of juridisch adviseur kan helpen bij het correct formuleren van deze clausule, zeker bij contracten met een looptijd van vijf jaar of langer.

Foto van Lisa de Bruin
Lisa de Bruin

Lisa de Bruin richt zich op werk en software. Ze verdiept zich in de tools en werkwijzen die het dagelijks werk makkelijker maken, van planning en samenwerking tot automatisering. Daarbij kijkt ze kritisch naar wat een oplossing echt oplevert, voorbij de beloftes van de makers.