Het inkoopboek is het deel van je administratie waarin je alle inkomende facturen vastlegt. Elke rekening die je ontvangt van een leverancier, een dienstverlener of een andere partij waaraan je betaalt, hoort daarin thuis. Het vormt de basis voor je btw-aangifte en geeft je een helder beeld van wat je bedrijf uitgeeft.
Wat staat er in een inkoopboek
Een inkoopboek registreert per factuur een vaste set gegevens. Die gegevens zijn niet willekeurig: de Belastingdienst stelt eisen aan wat je vastlegt om de btw terug te kunnen vragen die leveranciers aan jou in rekening brengen.
Per inkoopfactuur leg je minimaal het volgende vast:
- Factuurdatum
- Factuurnummer (zoals vermeld op de factuur van de leverancier)
- Naam en adres van de leverancier
- Nettobedrag (exclusief btw)
- Btw-bedrag, uitgesplitst per tarief (21%, 9% of 0%)
- Totaalbedrag (inclusief btw)
- Grootboekrekening waarop de kosten worden geboekt
Sommige ondernemers voegen ook de betalingsdatum toe. Dat is niet verplicht, maar maakt het bewaken van je cashflow een stuk eenvoudiger.
Het verschil tussen inkoopboek en verkoopboek
Waar het inkoopboek alle uitgaande betalingen bijhoudt, registreert het verkoopboek de facturen die jij verstuurt aan klanten. Samen vormen ze de kern van je debiteuren- en crediteurenadministratie. Het inkoopboek richt zich dus volledig op wat jij verschuldigd bent, niet op wat anderen jou verschuldigd zijn.
Bij Ondernemersvizier zien we dat dit onderscheid in de praktijk regelmatig tot verwarring leidt. Een factuur die je ontvangt voor een dienst die jij zelf levert aan een derde partij, hoort in het verkoopboek. Een factuur die je ontvangt voor materialen die je inkoopt, hoort in het inkoopboek.
Inkoopboek en btw-aangifte
De btw die je leveranciers aan jou berekenen, mag je terugvragen als voorbelasting, en het inkoopboek is daarvoor je bewijslast. Bij elke btw-aangifte, die je per kwartaal of per maand indient, tel je de btw-bedragen uit je inkoopboek bij elkaar op. Dit bedrag trek je af van de btw die jij aan klanten hebt gefactureerd.
Klopt je inkoopboek niet, dan klopt je aangifte niet. De Belastingdienst kan bij een controle vragen om het inkoopboek en de bijbehorende facturen. Ontbreekt een factuur of klopt een bedrag niet, dan wordt de bijbehorende voorbelasting niet geaccepteerd.
Let op de btw-tarieven die je verwerkt. Niet elke inkoop valt onder 21%. Voedingsmiddelen vallen onder 9%, en bepaalde internationale diensten vallen onder 0% of zijn vrijgesteld. Boek je een factuur onder het verkeerde tarief, dan geef je te veel of te weinig voorbelasting aan.
Zo hou je het inkoopboek bij
Een goed bijgehouden inkoopboek begint bij een vaste werkwijze. Wie facturen verzamelt en ze eens per kwartaal allemaal tegelijk invoert, mist al snel een document of boekt een bedrag in het verkeerde periode. Een maandelijkse routine werkt aanzienlijk beter.
Volg bij voorkeur deze volgorde:
- Ontvang de factuur per e-mail of post en sla het origineel direct op in een vaste map, digitaal of fysiek.
- Controleer of de factuur voldoet aan de wettelijke eisen: naam en adres van beide partijen, btw-nummer leverancier, factuurnummer, datum, omschrijving en btw-bedrag.
- Voer de factuur in je boekhoudpakket of spreadsheet in met alle verplichte velden.
- Koppel de factuur aan de juiste grootboekrekening, zoals “kantoorkosten”, “marketingkosten” of “inkoop handelsgoederen”.
- Markeer de factuur als betaald zodra de betaling is gedaan, inclusief de betaaldatum.
Doe dit wekelijks of uiterlijk maandelijks. Zo voorkom je dat je aan het einde van een kwartaal door een stapel papier moet worstelen.
Handmatig of met software
Een inkoopboek kun je bijhouden in een spreadsheet, maar de meeste boekhoudpakketten doen dit automatisch. Zodra je een inkoopfactuur scant of uploadt, legt het systeem de gegevens vast en koppelt het de btw aan de juiste aangifte. Dat scheelt niet alleen tijd, het vermindert ook de kans op rekenfouten.
Populaire pakketten als Exact, Moneybird, Twinfield en SnelStart bieden allemaal een geïntegreerd inkoopboek. Bij Ondernemersvizier adviseren we om bij de keuze te letten op de mogelijkheid om facturen direct te scannen en automatisch te herkennen. Dat verkort de verwerkingstijd per factuur van enkele minuten naar minder dan een minuut.
Gebruik je een spreadsheet, zorg dan minimaal voor deze kolommen: factuurnummer, leveranciersnaam, datum, nettobedrag, btw-bedrag, btw-tarief, totaalbedrag en grootboekrekening. Voeg een kolom toe voor de betalingsstatus zodat je openstaande crediteuren in één oogopslag ziet.
Bewaarplicht en inkoopfacturen
De wettelijke bewaarplicht voor je inkoopboek en de bijbehorende facturen bedraagt 7 jaar. Voor onroerend goed geldt een termijn van 10 jaar. Die termijn gaat in op 1 januari van het jaar nadat de factuur is ontvangen. Een factuur uit maart 2022 moet je dus tot en met 31 december 2029 bewaren.
Digitale opslag is toegestaan, mits het origineel reproduceerbaar blijft en de bestanden niet kunnen worden gewijzigd. Een gescande factuur in een beveiligde cloudopslag voldoet aan die eis. Een bewerkte scan of een schermafbeelding van een e-mail zonder origineel niet altijd.
Veelgemaakte fouten bij het inkoopboek
Facturen die niet voldoen aan de wettelijke factuureisen zijn een veelvoorkomend probleem. Ontbreekt het btw-nummer van de leverancier of staat er geen factuurnummer op, dan mag de Belastingdienst de voorbelasting weigeren. Vraag in dat geval een gecorrigeerde factuur op voordat je betaalt.
Andere fouten die Ondernemersvizier regelmatig ziet:
- Privékosten die per ongeluk als zakelijke inkoop worden geboekt
- Facturen die twee keer worden ingevoerd na het verwerken van een herinnering
- Btw-bedragen die handmatig worden overgetypt in plaats van berekend, waardoor afrondingsverschillen ontstaan
- Inkoopfacturen in buitenlandse valuta die worden ingeboekt zonder omrekening naar euro’s op de factuurdatum
Controleer je inkoopboek daarom elk kwartaal op dubbele boekingen en op facturen zonder bijbehorend origineel document. Dat kost een uur, maar voorkomt problemen bij een boekhoudcontrole.

