Het MDC-model is een instrument om tot een heldere merkpositionering te komen. MDC staat voor merk, doelgroep en concurrenten, de drie pijlers waarop de positionering rust. Het model is ontwikkeld door Riezebos en Van der Grinten en werkt vanuit een inside-out benadering: eerst bepaal je wie je als merk bent, daarna kijk je naar de buitenwereld.
Wat het MDC-model doet
Het model beantwoordt drie vragen tegelijk. Waar staat het merk voor? Wat maakt het relevant voor de doelgroep? En hoe verhoudt het zich tot de concurrentie? Door die drie vragen samen te beantwoorden, ontstaat een positionering die intern klopt en extern onderscheidend is.
Bij Ondernemersvizier zien we dat veel merken één van de drie onderdelen overslaan. Ze kennen zichzelf goed, maar weten niet wat de doelgroep werkelijk belangrijk vindt. Of ze richten zich volledig op de concurrentie zonder eerst de eigen identiteit scherp te krijgen. Het MDC-model dwingt je alle drie stappen te doorlopen voordat je een positionering formuleert.
De merkidentiteit als vertrekpunt
De identiteit van een merk is opgebouwd uit zes factoren. Samen vormen ze de basis van alles wat een merk naar buiten brengt.
- De historie van de organisatie
- De bedrijfsoriëntatie
- De kerncompetenties
- De visie en missie
- De cultuur
- De organisatie- en klantwaarden
Deze zes factoren zijn niet los van elkaar te zien. Een bedrijf met een lange historie heeft andere kerncompetenties dan een jong bedrijf, en die geschiedenis kleurt de cultuur. Wie de identiteit goed in kaart brengt, legt een stabiele basis voor de rest van het model.
Wat de doelgroep belangrijk vindt
De tweede stap richt zich op de doelgroep. Het gaat er niet om wat jij denkt dat de doelgroep wil, maar om wat zij werkelijk belangrijk vinden. Dat verschil is groter dan het lijkt.
Riezebos en Van der Grinten beschrijven drie netwerken van associaties in het geheugen van een klant: de product- of dienstcategorie, de attributen van het product, en de waarden die de klant eraan verbindt. Een merk dat op alle drie niveaus aansluit bij wat de doelgroep zoekt, is beter gepositioneerd dan een merk dat alleen op productniveau communiceert.
De doelgroepanalyse vraagt om echte informatie, niet om aannames. Interviews, enquêtes of klantdata helpen om de associaties en prioriteiten van de doelgroep concreet te maken.
Points of Parity en Points of Difference
De verhouding tot de concurrentie bepaalt hoe onderscheidend een positionering werkelijk is. Binnen het MDC-model wordt daarvoor gebruikgemaakt van twee concepten: Points of Parity (PoP) en Points of Difference (PoD).
Points of Parity zijn de punten waarop een merk aansluit bij concurrenten. Ze zijn noodzakelijk om geloofwaardig te zijn binnen een categorie, maar ze onderscheiden niet. Points of Difference zijn de punten waarop een merk afwijkt van de concurrentie. Die afwijking is de kern van de positionering.
Daarbij geldt een concrete richtlijn: voor niet meer dan 30% aan Points of Difference mag worden benadrukt in marketing- en communicatie-uitingen. Te veel onderscheidende claims maken een merk ongeloofwaardig en verwarrend. Kies dus scherp.
Veertien positioneringsgrondslagen
Wie weet wat het merk is, wat de doelgroep wil en hoe de concurrentie eruitziet, moet vervolgens kiezen op welke grondslag de positionering wordt gebouwd. Het MDC-model onderscheidt veertien mogelijke grondslagen, verdeeld over vier categorieën.
- Organisatie centraal: de positionering is gebaseerd op de organisatie zelf, zoals haar waarden of reputatie
- Product of dienst centraal: de positionering is gebaseerd op kenmerken of voordelen van het product
- Marketing variabele centraal: de positionering is gebaseerd op prijs, distributie of een andere marketingvariabele
- Ontvanger centraal: de positionering is gebaseerd op de identiteit of het zelfbeeld van de doelgroep
De keuze voor een grondslag hangt af van de uitkomsten van de drie analyses. Er is geen universeel beste grondslag, alleen een grondslag die het beste past bij het merk, de doelgroep en de concurrentiepositie op dat moment.
Het positioneringsstatement afronden
De analyses monden uit in een positioneringsstatement van twee tot drie zinnen. Dat statement legt vast wat het merk is, voor wie het bedoeld is en wat het onderscheidt van concurrenten. Het is compact, maar het bevat alle drie de MDC-onderdelen.
Een goed statement fungeert als intern kompas. Het stuurt keuzes over communicatie, productontwikkeling en klantbenadering. Wie het statement niet in twee tot drie zinnen kan verwoorden, heeft de positionering nog niet scherp genoeg.
Vergelijkbare modellen
Het MDC-model staat niet op zichzelf. Er zijn vergelijkbare instrumenten die elk een eigen accent leggen. Het Brand-Key model van Unilever en het Brand Driver model van McKinsey richten zich eveneens op merkpositionering, maar met een andere structuur. De Golden Circle van Simon Sinek legt het accent op het waarom achter een merk en begint daarmee op een ander punt dan het MDC-model.
Ondernemersvizier raadt aan om te beginnen met het MDC-model als je positionering nog niet scherp is, en daarna eventueel een aanvullend model te gebruiken om de communicatie verder uit te werken. De modellen sluiten elkaar niet uit, maar elk model beantwoordt een iets andere vraag.


